جلال الدین انوری در پروژه ی اخیر خود تهیگی، مسایل حساسی چون هویت، تاریخ(ها) و فراموشی مثال زدنی ما ایرانیها را مطرح می سازد. او به ظرافت، رسانه های مختلف را از متن تا تصاویر باستانشناسی و عکس های توریستی و از چیدمان تا عکاسی مستند کنار هم می گذارد. مدلی از یکی از بحث بر انگیزترین بنا های یادبود ما ایرانیان، که به طرز دوپهلویی  یک دستگاه حباب ساز را در خود پنهان کرده است.

انوری قصد ندارد ما را مجبور کند به نتیجه گیری از پیش تعیین شده ای برسیم، نه با سرزنش کردن ما ایرانی ها از غرور و خودپسندی تاریخی مان، و نه حتی با ترویج نگاهی طعنه آلود به گذشته ی دور از دست. او بی طرفانه به ما یادآور می شود که چگونه میراث فرهنگی ما در حد رو نما یی سطحی خلاصه شده و  با اینکه آثار بجا مانده از گذشته، همچنان پر بازدیدکننده است، انگار ما به عادتی دچار شدیم که حس میهن پرستی ما را ارضا می کند بدون آنکه توجه مان را به معنی انجام  گمراهانه این مراسم عمدتا تو خالی معطوف کند.

او پوسته ای را در برابر ما می گذارد که باقیمانده درک ماست از تاریخ های متعدد به جا مانده و بازی گرانه ما را دعوت می کند تا به هویت خود، دوباره بیاندیشیم قبل از آنکه حباب آن بترکد.

امیرعلی قاسمی، خرداد هزار وسیصد و نود

تُهیگی : نمایشگاه عکاسی و چیدمان جلال الدین انوری در نگارخانه آتبین جمعه ۲۰ خرداد گشایش می یابد، و تا ۲۴ خرداد ماه ادامه دارد. کاتالوگ نمایشگاه که توسط استودیو نیوبوکز طراحی شده است، را بزودی می توان به صورت آنلاین مشاهده کرد.

کار در محیط اینتر اکتیو و دعوت مخاطب به دستکاری/مشارکت در اثر همیشه از دغدغه های من بوده،
همچنین نوشتن با حروفی  که در شهر می بینیم و بازیافت تایپ‌های موجود و تنظیم دوباره انها برای استفاده شدن در بستر جدید را می شود در دوره‌های کاری من به عنوان یک طراح ردیابی کرد.
برنامه اینتراکتیوی که پیش روی شماست، ساختار خود را از کار قدیمی‌تری به نام “خاطرات اتفاقی” که در سال ۱۳۸۴ با کمک دوست برنامه نویس و هنرمندم، سلمان خوشرو ساختم، وام می‌گیرد،
که تلاشی بود برای دستیابی به روشی تجربی برای نمایش غیر روایی خاطراتی پراکنده که هر بار با اجرای مجدد بر‌نامه با توجه به متغیرهای زمان و کلیک کردن کاربر/بیننده تدوینی و ترتیبی تازه  را پیش رو می‌نهاد؛

برای کارگاه تجربی تایپوگرافی ـ خط کشی ـ بر آن شدم که این‌بار ویدئوهایی از شهر تهران که با تاکید بر تنوع حروف ( سر در مغزه ها ، تابلو‌های ترافیکی، دیوار نوشته ها و …)  انتخاب شده‌اند، برای ساختن کلمات  دو، سه وچهار حرفی استفاده کنم، این برنامه چندرسانه ای حروف را به صورت اتفاقی مقابل کاربر/ بیننده درچهار قاب بارگزاری کرده و با امکان  کلیک کردن کاربر می تواند به کلمه مورد نظر خود برسد و آنرا ذخیره کند.
پس از بررسی مشکلات پیش رو برای تغییر برنامه موجود که ذکر آن در بالارفت ،   با کمک دوست خوبم شروین افشار با استفاده از سیستم برنامه نویسی کد باز processing  موفق شدیم  تا راه حلی ساده و کارآمدتر بیابیم که امکان گسترش آن در آینده، برای ساختن کلمات با حروف بیشتر و اضافه کردن امکاناتی چندرسانه‌ای چون صدا ، خروجی ویدئو و امکان پرینت و … وجود دارد.
امیرعلی قاسمی تیرماه ۸۷

دومین دوره از مجموعه دسترسی محدود اکنون پیش روی شماست، دوره اول دو سال  پیش از این  در اسفند ماه ۱۳۸۵، به ابتکار پارکینگالری و همیاری نگارخانه طراحان آزاد و بنیاد “ریلودینگ ایمجز” از برلین برگزار شد، و در دوره کنونی علاوه  بر امیرعلی قاسمی و زریتا شرف جهان، از پنچ کیورتور میهمان برای انتخاب آثار ویدیویی از کشور های اسلونی، مصر و سوئد و فنلاند دعوت به عمل آمده است تا آثاری ویدئویی را متناسب با شرایط و ضوابط موجود در ایران، برگزینند.

امیرعلی قاسمی به معرفی آخرین تجربه‌های جوان از ایران و نیز ایرانیان خارج از کشور در حوزه‌های صدا ، هنر اینتراکتیو و ویدئو پرداخته و سعی داشته تا طیف کمتر دیده‌شده‌ای را با تجربیات تصویری شان، به صورت موازی از تهران و دیگر کشور ها دنبال کند . زریتا شرف جهان با مروری بر آثار اخیر هنرمندان که در طی سالهای اخیر با نگارخانه طراحان آزاد همکاری داشته‌اند مجموعه‌ای متفاوت را پیش رو می‌نهد که ویژگی مشترک شا‌ن، انعکاس مضامین حاد امروز،  در لایه ی بیرونی‌ای آرام و به ظاهر خاموش است.

شیرین صباحی، هنرمندی که برای بار نخست در مقام برگزارکننده حاضر شده، با گوشه چشمی به ویژگی‌های داستان پردازانه و نمایشی رسانه های زمان‌مند هنری از دوستان هنرمندش خواسته که با آثارشان که هریک به شیوه‌ای شخصی داستان‌سرایی می کنند، در این نمایشگاه شرکت کنند.

بیتا رضوی که اخیرا کشور را به قصد ادامه تحصیل ترک  کرده و در فنلاند اقامت دارد، مجموعه ای متنوع از کارهای تجربی تا آثار حرفه‌ای هنرمندان فنلاندی و تعدادی دیگر از هنرمندان ساکن این کشور را در دو بخش مجزا برای نمایش انتخاب کرده‌است. بخش اول با تمرکز بر ویدئو ها و مستندات ویدئویی ازاجراهایی،که گرایش تجربی، مفهومی و عکاسانه دارند  و بخش دوم با تاکید بر آثار سینماتیک از آرشیوی گرفته تا فیلم مستند.

ساره رفقی کیورتور و نویسنده  از قاهره با مجموعه “خود به مثابه دیگری” آثاری از شریف البنداری، حسن خان، محمد علام،حسام السواح ، شادی النشوقاتی لیلی سامی و محمد نبیل را برای نمایش در این مجموعه برگزیده است.

میها کولنر و ایدا هیرسن فلدر مشترکا با ارائه نمونه هایی از هنر دیجیتال، اینتراکتیو، پرفورماتیو و انیمیشن، از کشور اسلونیا  در سال گذشته  از آرشیو مرکز هنر های معاصر اسلونیا برای نمایش برگزیده اند. “منظومه های هوشمند” نمایی کلی است که در تلاش است با توضیح دیدگاه های امروزی به واقعیت، فضای زندگی و جامعه و تاثیرات آن بر ما، بپردازد.

در حاشیه این برنامه سایت موویکس که پایگاهی نوین برای نمایش مجازی آثار کلاسیک و جدید در حوزه ویدئو انیمیشن و فیلم کوتاه در ایران است، برنامه نمایش ویژه‌ای را با نمایش چهار فیلم به همین مناسبت عرضه می کند.

یادداشتی در باره نمایشگاه

دسترسی محدود عنوان مایوس کننده ای به نظر می آید، اما به واقع اینطور نیست، دسترسی محدود عنوانی دوپهلو دارد، مانند اکثر پروژه‌هایی  که پارکینگالری در سالهای اخیر ترتیب داده است. شاید باید پرسید دسترسی به چه؟مشخصا کدام محدودیت؟

در دهه ی گذشته هنر معاصر ایران در شاخه‌ی هنر رسانه جدید، فراز و فرود بسیاری را به چشم دیده است. چه آن زمان که موج حمایت های دولتی برای ایجاد و گسترش آن فراگیر شده بود، بدون آنکه الزاما به بستر سازی مناسب و مداوم فکر شده باشد و چه در سالیان اخیر که سیری کند تر حداقل در بیرون جمع های خصوصی و غیر رسمی به خود گرفته است. در همین حین، در حالی که روز بروز بر تعداد کیورتورها و علاقه مندان  پرو پا قرص ایران افزوده می شود،  بازار هنر با برچسب هنر خاورمیانه گرم است، و آثار ایرانیان معدودی مداوما فهرست رنگین نمایشگاه‌ها را از دوبی تا لس‌آنجلس مزین می‌کند،  جریانی پویا، مستقل و زیر پوستی به حیات خود ادامه می دهد که عموما متر و معیاری برای سنجش و آگاهی از چند و چونش در دست نداریم. چرا که حیات و تداوم اش، وامدار گمنامی اش و کم سر و صدایی هنرمندانش است، مرجعی جامع که بتوان برای پژوهش در مجمع الجزایرهنری تهران، به آن رجوع کرد یا وجود ندارد یا متاسفانه تلاش هایی هم که برای ایجادش صورت گرفته و می گیرد عموما به علت اولویت دادن بیش از حد به مسایل اقتصادی و دغدغه‌‌های  فامیلی- قبیله ای به کجراهه کشیده می شود که ذکرش از حوصله این متن خارج است.

دسترسی محدود  تلاشی برای ایجاد دسترسی هنرمندان به یکدیگر و مخاطبان رو رشدشان در ایران است، چراکه معتقدیم هنرمعاصر ایران کم و بیش در دسترس جهانیان قرار دارد و واسطه هایی با نیات متفاوت وظیفه‌ی کشف، تبلیغ و عرضه ی آن را هر یک به نحوی به عهده گرفته اند، آنچه جای خالی اش غالبا پر نشدنی است و برای امتداد این جریان مستقل و در عین حال شکننده لازم می‌نماید، امکان دیده‌شدن و بررسی آثار تجربی اخیر در بخش ویدئو، صدا و پرفورمانس از ایران در کنار آثاری از کشورهای مختلف دنیاست.  در غیاب جشنواره‌ها، کارگاه‌ها و موسسات هنری متناسب با آن، چنین آثاری در تهران به نمایش در نمی‌آید جز در جمع های کوچک و بسته. و یا با سکته‌های زمانی پس‌لرزه‌های آن، آن هم از طریق اینترنت و کتاب و … به ما می‌رسد،  و این سیر عموما از غربال هایی می‌گذرد که ما از از یک مشاهده‌گر منتقد به یک مصرف‌کننده منفعل تقلیل می دهد.

از روزی که از بیمارستان به خانه برگشتم، جوش هایی را با خود به همراه آوردم که روز بعد با آزمایشی که از آن ها به عمل آمد ( در درمانگاه بیمارستان شرکت نفت و زیر نظر شوهر خاله ی مادرم دکتر عیسی رضایی ) مشخص شد که نوعی استافیلوکک بوده اند و از ۵- ۶ روزگی مجبور به خوردن آنتی بیوتیک Nistatin شدم.

در حین اسباب کشی از خانه ای به خانه دیگر، پاکت نسبتا بزرگی را پیدا کردم که محتوی عکس های کودکی ام، مقادیری تصاویر رادیولوژی  و مدارک بیمارستان بود، که مرا تا مدتی به خود مشغول کرد.

من درست از روز تولد دوسالگی، مبتلا به بیماری آسم شدم.  آن‌طوری که مادرم تعریف می کند، ابتدا با بدخوابی شبانگاهی من آغاز شد، و صبح که مادربزرگم – که در همسایگی ما زندگی می کردند-  به سراغمان  آمد متوجه ی خس خس نفس های من شد، و وقتی پزشکی از دوستان خانوادگی مان تلفنی به صدای نفس‌هایم گوش داد و گفت این احتمالا باید جدی تر از این حرفها باشد. بگذریم که روز تولد دو سالگی ام را نخست در منزل آن دکترعزیز و سپس در بیمارستان کودکان تخت جمشید تهران گذراندیم!

از آن پس،  هر بار که حمله ی آسم به من دست می‌داد، مجبور بودند تا مرا به بیمارستان کودکان ببرند و با تزریق آدرنالین و داروهای دیگری که اسمشان یادم نیست، وضعیت را به حال تعدیل شده ای برگردانند.

بعدها که یاد گرفتم از اسپری سالبوتامول (تصویر شماره دو) استفاده کنم، بدل شد به نزدیکترین دوستم، بدون او جایی نمی رفتم و  اعتماد به نفسم به شدت کاهش می یافت. کافی بود یادم بیافتد که همراهم نیست تا حمله تنفسی جدیدی برایم رخ دهد.

با گشت و گذار بیشتر در بین عکس های کودکی به اوقاتی برخوردم که مرا با چشمان پف کرده و بدنی تپل مپل و یا کاملا لاغرو استخوانی نشان می داد و این مربوط به زمانی می شد که از دارو های کورتن برای تقلیل بیماری استفاده می کردم، عوارض جانبی این دارو ها هنوز کاملا برایم مشخص نیست… اما پس از چندی حساسیت پوستی هم به آسم اضافه شد. اکثر این حساسیت ها در مفاصلی مانند بالای  آرنج (سند شماره سه) و زیر زانو نمایان می شوند، اما بعد ها با بالا رفتن سن، به صورت و گردن ام (سند شماره چهار و هفت)  هم تسری پیدا کرد.

در دهم فروردین سال ۱۳۷۲ در طی تصادف شدیدی پای راستم به شدت از ناحیه ران و ساق پا آسیب دید.  یک ماشین تویوتا کوپه که به سرعت در کوچه ای فرعی در محله‌ای‌ در کرج –  که ما در آنجا ‌مهمان بودیم– با من که عابر پیاده ای بیش نبودم، برخورد کرد و پس از پرت کردن من، از روی ساق پایم رد شد.

پزشک کشیک بیمارستان هلال احمر کرج نظرش بر این بود که چون خون زیادی از من رفته است، دوام نخواهم آورد و باید بلا فاصله پایم را قطع کنند.

اما با تلاش زیاد پدرم، همان شبانه مرا با آمبولانسی که به زحمت هماهنگ کردند، به تهران و بیمارستان ایرانمهر رساندند. فردای آن روز طی عمل جراحی بسیار سنگین، دقیق و طولانی، ران پایم را با پلاتین و استخوان ساق پایم را با داربست گونه ای عجیب کنار هم قرار دادند تا به اصطلاح پایم کوتاه نشود. این وضعیت را هجده روز در بیمارستان و بعد از پایان فروردین تا آخر امتحانات آن سال  در راه مدرسه و خانه تحمل کردم. مدرسه رفتن با واکر تا طبقه ی سوم با کیف و ظرف غذا و . . . را می توان به خوبی مجسم کرد.

تیرماه همان سال، طی یک عمل جراحی، قطعات پلاتین های داربست گونه ها را از استخوان ساق پایم خارج کردند و آن را تا زانو به مدت یک ماه گچ گرفتند. سفر تابستانی آن سال با پای گچ گرفته همراه با دو چوب  زیر بغل در کنار دریا چه لطفی داشت!!!

آبان ماه همان سال بود که بعد از مدت ها، بالاخره توانستم پایم را بر زمین بگذارم و لنگان لنگان به کمک همان دو چوب زیربغل  راه بروم. اما می بایست قطعه پلاتینی  را که در ران پایم قرار داده شده بود، تا سال بعد و عمل جراحی بعدی تحمل کنم.

برای تهیه خرج بیمارستان و عمل‌هایم،  پدرم مجبور شد کلی مساعده و وام بگیرد که باید ریز مخارج را از خود او پرسید، اما یادم است تا چند سال بعد مشغول پرداخت قسط های آن بودیم.  مقداری را بیمه پرداخت و من هرگز مسیر طولانی تهران کرج را که بار ها برای حضور در پزشکی قانونی و طی مراحل مربوط به دادگاه راننده‌ی خاطی فراموش نمی کنم، هر چند اسم او را از یاد برده ام .

و این فهرست بالا بلند تر از آن است که در این متن بگنجد. شکسته شدن انگشت شصت دست چپم در یک سال و نیمگی(سند شماره پنج)، در رفتن آرنج، ترک خوردن یکی از استخوان های ساعد دست و . . . مقدار اشعه ی ایکسی که در هر یک از این ماجراها هم خودم و بیشتر اوقات  به همرا مادرم نوش جان کرده ایم و گچ گرفتن ها و جا به جا شدن، حمام کردن ها و . . . با آن وضعیت . . .

هر یک از این روایت ها، برای مستند شدن نیاز به بررسی مدارک پزشکی، مشورت با پزشک هایم و صحبت با دوستان و خانواده ام داشت و این نمایشگاه، چیدمانی‌ست بزرگ از خاطرات، عکس ها و مدارک پزشکی که  از من به جا مانده است.  سعی من  در اینجا نگاهی متفاوت به آرشیو مدارک و کاغذ پاره‌هایی به ظاهر پراکنده است که با نوشتن و شرح آن ها سعی در کم کردن فاصله ی بین‌شان و روایت دیگری از این ۲۹ سال زندگی ام را دارم.

در بخش حساسیت ها با اشیائی مواجه ایم که تنها نامی از غذاها یا ‍پدیده های دیگر مُحّرک  مانند آلاینده های هوا، گرده ی گل ها و گیاهان را بر خود دارند.
در برخشی دیگر نام داروهای مختلفی که برای درمان آسم و بیماری حساسیت ‍پوستی وغیره، تجویز شده اند…  به همراه دستور مصرف آن ها.
در چیدمانی دیگر یک کروکی نقشه تصادف را نشان می دهد و در گوشه دیگر  قطعه‌ی پلاتین به همراه ‍   پیچ های مربوطه (تصویر شماره شش) که پس از عمل جراحی به مدت یک سال و پنج ماه به استخوان را متصل بوده اند ….

امیرعلی قاسمی تیر ماه هزار تیرماه سیصد و هشتاد و هشت  تهران

همه‌ی ما به یک‌باره، مخاطب جنگی ناغافل می‌شویم، از پنجره‌ای کوچکی وارد اطاق نشیمن‌مان می‌شود، و ما را آماج بمب‌های تصویری قرار می‌دهد. ما چه می‌کنیم؟ گاهی شوکه می‌شویم، گاه اخم می‌کنیم و در جایمان جابه‌جا می‌شویم، و شاید هم به طور اتوماتیک دست به کنترل می‌بریم و کانال‌ها را بالا و پایین می‌کنیم تا لحظه‌ای آرام بگیریم، لحظه‌ای که دیگر نیست؛ سر می‌چرخانیم، چه به یاد می‌آوریم؟ برش‌هایی از بدن‌ها و ستون‌هایی از دود، موشک‌ها و مین‌ها. اما گویی دیگر نمی‌ترسیم از قاب جعبه‌ی کوچک. همه و همه دور به نظر می‌رسند و موقتی. می‌دانیم هر وقت مقابل‌اش بنشینیم چیزی برای غصه خوردن هست. سران قدرت‌های صنعتی و رهبران سیاسی دنیا دست می‌دهند و ما مسخ رگبار فلاش دوربین‌ها که روی لبخند‌های مصنوعی را می‌پوشاند… و همه‌ی این‌ها چقدر واقعیت دارند؟ آیا بی حس شده‌ایم؟

سونیا شونبرگر، برعکس، شیوه‌ای غیرمنفعلانه را پیش‌گرفته‌است، به‌گمانم در آپارتمانش تلویزیون ندارد، شاید خبرها را از روی اینترنت و روزنامه‌ها دنبال می‌کند، تصاویری که رسانه‌های دنیا هریک تنها برای چند لحظه مهلت دیدن‌شان را به ما می‌دهند. مدیوم‌هایی ابتدایی چون کاغذ و جوهر، سوزن و نخ و پارچه به مدد او می‌آیند تا طی پروسه‌ی مراقبه‌مانندی از آن همه پیچیدگی سهمگین، از لحظه‌هایی که دیگر نیستند، خطوطی را جاودانه سازد. سه مجموعه‌ی اخیرش  مردمی که گوش‌های کوچک دارند، باهوش‌ترند‌،  غزه در یاد من  و دیروز ناگهان فرا رسید را هم اکنون پیش رو دارید.

برام دعا کنید تنبلی نکنم !

مرسی